Alergia na orzechy

Last modified date

Obrazek wyróżniający do artykułu o orzechach - na blacie stołu w grupkach po 2 do 4 sztuk rozłożone są różne rodzaje orzechów

W Polsce nazwą orzechy określamy zbiorczo: orzechy włoskie, laskowe, arachidowe (ziemne, fistaszki), pistacjowe, makadamia, brazylijskie, piniowe, pekan, nerkowce. Na zachodzie jako 3 niezależne grupy alergenów wyróżnia się szeroko pojęte orzechy oraz osobno migdały i orzeszki ziemne.

REAKCJE KRZYŻOWE

Na początek ciekawostka: z biologicznego punktu widzenia orzeszek ziemny nie jest orzechem, tylko rośliną bobowatą (strączkową). Z tego powodu alergia na orzeszki ziemne może dawać objawy alergiczne w reakcji krzyżowej z innymi roślinami bobowatymi, takimi jak zielony groszek, soja, fasola, mąka z łubinu i soczewica.

W badaniach laboratoryjnych samych tylko orzechów laskowych scharakteryzowano 9 alergenów białkowych. Każdy z nich uczula z różną częstością, wywołuje odmienne objawy kliniczne i wiąże się ze specyficznymi reakcjami krzyżowymi, w tym pyłkowo-pokarmowymi. 

Alergia na orzechy łatwiej i ciężej objawia się u osób uczulonych na pyłek drzew (katar wiosenny) lub traw (katar sienny). Jak wskazuje prof. dr hab. n. med. Krzysztof Buczyłko, Kierownik NZOZ Centrum Alergologii w Łodzi, odczulanie na pyłki drzew i traw zmniejsza ryzyko wstrząsu anafilaktycznego po orzechach.

Co gorsza, do wywołania wstrząsu anafilaktycznego w przypadku silnej reakcji alergicznej na orzechy nie jest konieczne ich zjedzenie ani nawet dotknięcie. Zdarza się, że wystarczy pył orzechowy lub nawet sam zapach orzechów unoszący się w powietrzu, np. po otwarciu paczki z orzeszkami:

W 2014 roku tanie irlandzkie linie lotnicze Ryanair nałożyły dwuletni zakaz wstępu na pokład samolotów na pasażera, który zignorował kilkukrotne ostrzeżenia załogi w locie z Teneryfy do Londynu. Jak relacjonowały media, otwarcie paczki orzeszków wystarczyło, by siedząca kilka rzędów dalej czteroletnia pasażerka doznała szoku anafilaktycznego, czyli silnej reakcji alergicznej organizmu, straciła przytomność. Po wylądowaniu trafiła do szpitala.


Cytat pochodzi z artykułu pt. “Orzeszki przedmiotem zakazanym w samolotach. Powód jest poważny” autor: Marcin Walków, publikacja: Business Insider Polska
FISTASZKI

Mimo że w Polsce spożycie orzechów arachidowych nie jest zbyt wysokie (w porównaniu z krajami zachodnimi), to ze względu na wdrażanie zachodnich technologii w przemyśle spożywczym stale wzrasta konsumpcja mączki arachidowej. Mączka arachidowa jest tania, dlatego coraz częściej można ją spotkać jako dodatek do pieczywa cukierniczego, niektórych rodzajów cukierków, chałwy a także sosów chili, sosów do spaghetti i barbecue, dressingów i wyrobów podrobowych. Z kolei tłuszcz arachidowy jest powszechnie stosowany w chińskich i wietnamskich restauracjach, bywa także dodawany do mieszanek mlecznych oraz niektórych leków, np. olejowych roztworów witamin D i A.

KOKOSY I MIGDAŁY

Kokos powszechnie nazywany jest orzechem (ang. coconut), mimo że biologicznie jest pestką owocu palmy kokosowej. Z kolei migdały to nasiona owoców migdałowca zwyczajnego.

W przypadku eliminacji białek mleka krowiego (bmk) z diety zdarza się, że matki karmiące zaczynają spożywać duże ilości “mleka” kokosowego lub migdałowego i nie są świadome, że reakcje alergiczne, które obserwują u dzieci, związane są właśnie ze spożywaniem przez nie nadmiernych ilości napojów z kokosa lub migdałów (marsz alergiczny).

Alergia pokarmowa na kokosy jest dość rzadka, częściej występuje alergia na ekstrakty kokosów zawarte w kosmetykach. W skrajnych przypadkach szkodzić może również materac z włóknem kokosowym. Podobnie jak w przypadku każdego kontaktowego zapalenia skóry, swędząca pęcherzowa wysypka może pojawić się dzień lub dwa po kontakcie z alergenem i ustąpić po kilku dniach.

A tak na marginesie, olej kokosowy wcale nie jest zdrowy!

ZALECENIA

Na przestrzeni ostatnich 20 lat zalecenia odpowiedniego wieku dziecka dotyczące wprowadzania orzechów do diety zmieniały się od bardzo radykalnych (np. zalecenia Brytyjskiego Ministerstwa Zdrowia z 2000 r. , by kobiety w ciąży i karmiące piersią unikały spożywania orzeszków ziemnych) do bardzo liberalnych (np. zalecenia Amerykańskiej Akademii Pediatrii z 2019 r., dotyczące wprowadzania orzeszków do diety dziecka już w pierwszym roku życia).

Jak zatem postępować? Po pierwsze – zapytaj lekarza

Jeżeli dziecko boryka się z jakąkolwiek formą alergii, alergolog może zalecić późniejsze wprowadzenie orzechów do diety. Jeżeli nie ma przeciwwskazań pamiętaj, że w przypadku orzechów istnieje większe ryzyko zadławienia, a nawet aspiracji (wchłonięcia ciała obcego – tu kawałka orzecha – drogami oddechowymi). Znam jedno dziecko, które w wieku niespełna 2 lat było przez 3 miesiące bezskutecznie leczone coraz silniejszymi lekami na astmę, dopóki w wyniku prześwietlenia nie stwierdzono, że w tchawicy utknął fistaszek! Bezpieczniejszą próbą niż cały orzeszek będzie odrobina masła orzechowego podana na czubku łyżeczki. Drugą próbę najlepiej przeprowadzić po upływie tygodnia. Wybierając masło orzechowe zwróć uwagę na skład – powinno zawierać 100% orzeszków ziemnych (arachidowych) i żadnych dodatków.

Bibliografia:
  1. NAAF (Norges Astma- og Allergiforbund), “Czym jest alergia na orzechy (nøtteallergi)”
  2. Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Buczyłko, “Nie tylko alergeny: orzech laskowy”
  3. Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Buczyłko, “Alergia na orzechy, czyli wnuczek do orzechów”
  4. Marcin Walków, “Orzeszki przedmiotem zakazanym w samolotach. Powód jest poważny” 
  5. Kamil Hozyasz, “Orzeszki ziemne – od przekąski do alergii”, Medycyna Rodzinna 1/2001, s. 20-22
  6. Theresa Bingemann, MD, Editorial Board Member, Pediatrics in Review, “Practical Peanut Introduction”
  7. Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy, “Coconut Allergy”

Allergia