Nie-bezpieczne produkty mleczne

Last modified date

na tle kwitnących słoneczników stoi szklanka mleka i dzbanek mleka

„To, co dla jednego jest pożywieniem, dla drugiego jest trucizną”. Tą sentencją Lukrecjusza rozpoczynamy cykl wpisów poświęcony głównym alergenom.

  1. „Wielka ósemka”

W 1995 roku grupa ekspertów Food and Agriculture Organization w Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy określiła 8 grup stanowiących główne źródła alergenów. Lista ta została potwierdzona w 1999 roku przez Codex Alimentarius Commission i zyskała miano „Wielkiej ósemki”[1]. Należą do nich:

  1. mleko krowie,
  2. jaja,
  3. ryby,
  4. skorupiaki,
  5. orzechy,
  6. orzeszki arachidowe,
  7. soja,
  8. pszenica.

Poszczególne produkty wykazujące działanie alergenne będą omawiane w kolejnych wpisach.

Zacznijmy jednak od podstaw:

2. Czym jest alergia?

Słowo „alergia” pochodzi od greckich słów „allos” i „ergos”, które znaczą zmieniony sposób reagowania. Jako pierwszy terminu „alergia” użył w 1906 r. wiedeński pediatra Clemens von Pirquet.  Choć być może część z Was sądzi, że choroby alergiczne to „epidemia XXI wieku”, która pojawiła się niewiele ponad 100 lat temu, wraz z wprowadzeniem przez Clemens von Pirqueta określenia – ALLERRGIA, nie jest to choroba nowa. Jako ciekawostkę wskażę, że „najwcześniejsze zapiski dotyczące choroby alergicznej (wstrząsu anafilaktycznego) pochodzą z okresu ok. 2650-2600 roku p.n.e. i donoszą o śmierci pierwszego króla Egiptu Menesa w wyniku użądlenia przez osę[2]. Kto by pomyślał ?.

„Potocznie o alergii na pokarm mówi się w kontekście wszelkich niedogodności będących następstwem spożycia konkretnego produktu lub posiłku. Jednak taka definicja alergii pokarmowych nie jest precyzyjna, zaś wszelkie symptomy ogólnie nazwać można „niepożądanymi reakcjami na pokarm”. Zwrot ten powszechnie jest używany w kontekście wielu jednostek chorobowych w celu opisu różnych reakcji organizmu na produkty żywnościowe, a zwłaszcza:

a) nietolerancji pokarmowej – ogólny termin stosowany dla określenia szeregu odtwarzalnych, niewłaściwych reakcji na pokarm lub jego składnik, powstających bez względu na to, czy dana osoba świadoma jest jego spożycia czy też nie;

b) awersji pokarmowej – niechęci do pewnych produktów, a w konsekwencji unikania ich;

c) zatrucia pokarmowego – wywoływanego przez bakterie, wirusy, pleśnie, związki chemiczne, toksyny i substancje drażniące obecne w produktach żywnościowych”[3].

Ujmując syntetycznie alergia polega na nadmiernej, upośledzonej reakcji układu immunologicznego na występujące w środowisku obce dla organizmu substancje – alergeny. Są one ignorowane przez organizm osoby zdrowej, w przypadku osób borykających się z alergiami, powodują szereg dolegliwości, opisanych w jednym z fundacyjnych wpisów.

3. Białka mleka krowiego

Alergia na mleko to alergia na zawarte w nim białka. Nie należy jej mylić z nietolerancją laktozy – zaburzeniem trawienia cukru mlekowego (laktozy). W skład mleka krowiego wchodzi około 30 różnych białek o potencjalnym charakterze alergennym.

Wyróżnia się dwie podstawowe frakcje białek mleka krowiego: kazeiny i białka serwatkowe.

Białka serwatkowe to – α-laktoalbumina oraz β-laktoglobulina (białko serwatkowe mleka krowiego, nie występujące w mleku kobiecym), bydlęca albumina surowiczna oraz bydlęca immunoglobina.

Najsilniejszym alergenem jest β-laktoglobulina, która występuje w mleku wielu ssaków.

Kazeina i β-laktoglobulina są termostabilnymi alergenami pokarmowymi (odporne na obróbkę termiczną). Oznacza to, że procesy technologiczne, takie jak pasteryzacja, ogrzewanie, nie zmieniają alergenności białka mleka krowiego, dlatego też sery, śmietana, masło, czy lody zawierają białka o właściwościach alergizujących. Warto wiedzieć, że bydlęca albumina surowicza poza mlekiem zawarta jest w wołowinie i cielęcinie. Jak wskazuje dr n. med. Agnieszka Krauze „nadwrażliwość na mięso wołowe i cielęce występuje jedynie u części osób uczulonych na BMK (białka mleka krowiego przyp. autora), nieuzasadnione jest eliminowanie tych mięs u wszystkich dzieci, natomiast racjonalne jest eliminowanie BMK przy uczuleniu na wołowinę[4] Cytując dalej wskazaną autorkę „objawy kliniczne alergii na białka mleka krowiego mogą dotyczyć przewodu pokarmowego, skóry lub układu oddechowego, a u wielu dzieci manifestacja kliniczna może być wielonarządowa”.W alergii na białka mleka krowiego zmiany skórne występują w ok. 30-50% dzieci. Jest to przede wszystkim atopowe zapalenie skóry, rzadziej pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy”. „Alergia na białka mleka krowiego jest przyczyną 10-28 % przypadków ciężkiej anafilaksji u dzieci”.    

4. Z życia wzięte

Mleko jest wszędzie, takie odniosłam wrażenie kilka lat temu, kiedy przyszło mi się mierzyć z dietą eliminacyjną. Oprócz mleka w czystej postaci, serów, jogurtów, czy śmietany, białka mleka krowiego można spotkać w różnego rodzaju sosach, wędlinie, pasztetach, czy pieczywie. Znajduje się także w niektórych lekach, czy probiotykach.

Jakież było moje zdziwienie, gdy okazało się, że serwatka jest w cukierkach nimm2. Miało być „łakocie i witaminy”, a tu pomijając skład w ogólności (syrop glukozowy, glukozowo – fruktozowy), taka niespodzianka. Kolejnym ogromnym zaskoczeniem była pasta do zębów – GC MI Paste Plus, która zawiera w sobie pochodną kazeiny[5]. Być może nie jest to najbardziej popularna pasta do zębów, niemniej jednak fakt, że białka mleka krowiego mogą być wszędzie mocno mnie zaskoczył. Podobnie jak fakt, choć na to potrzeba było trochę czasu, że bez mleka w ujęciu szerokim można przygotowywać różnorodne potrawy – także smaczne i zdrowe!

Jeśli miałabym udzielać jakichkolwiek rad, to warto zachować spokój. Spokój i ostrożność. Lepiej przeczytać, sprawdzić skład dwa razy, niż narazić siebie/ dziecko na niebezpieczne reakcje. Z czasem każdy z nas stanie się specjalistą i nie straszne mu będą białka mleka krowiego ?.


[1] http://www.e-biotechnologia.pl/Artykuly/Alergeny-pokarmowe/

[2] http://www.czytelniamedyczna.pl/2065,narodziny-nauki-o-alergii.html

[3] http://laboratoria.net/artykul/27674.html&pn=1

[4] Alergia na białko mleka krowiego -postacie kliniczne; Agnieszka Krauze; Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (1): 12-16

[5] https://www.happydental.pl/gc-mi-paste-plus-35ml-ochronna-pasta-udoskonalona-remineralizacja-i-wzmozona-fluoryzacja-plynne-szkliwo-b-jest-do-wyboru-5-smakow-b.html

Allergia